وَيَقُولُونَ مَتَى هذَا الْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ « 38 » لَوْ يَعْلَمُ الَّذِينَ كَفَرُوا حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَن وُجُوهِهِمُ النَّارَ وَلَا عَن ظُهُورِهِمْ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ « 39 » بَلْ تَأْتِيهِم بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ « 40 » لغت و اعراب : لو يعلم « لو » به معناى تمنّى است يعنى اى كاش . حين مفعول يعلم ، و ممكن است « لو » شرطيه باشد و جوابش محذوف ، به‌تقدير « لم‌يستعجلوا » . بل تأتيهم فاعل تأتى نار يا ساعة است . بهته - از باب مَنَع - : او را بغتةً و ناگهانى گرفت ، و بهته : او را مبهوت و حيران ساخت . تفسير : وَيَقُولُونَ مَتَى هذَا الْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ يعنى : و مشركان مكه مىگويند : اين وعده‌اى كه محمّد ( صلى الله عليه و آله ) مىدهد يعنى آمدن رستاخيز كى خواهد بود اگر شما اى محمّد و اى گروندگان او راستگوييد ؟ و مورد خطاب قراردادن مؤمنان همراه پيامبر به خاطر اين است كه پيامبر را نسبت عجز و كذب دهند و مؤمنان را نسبت گمراهى و خطا در پذيرش دعوت او . لَوْ يَعْلَمُ الَّذِينَ كَفَرُوا حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَن وُجُوهِهِمُ النَّارَ وَلَا عَن ظُهُورِهِمْ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ يعنى : اى كاش كسانى كه كفر ورزيده‌اند مىدانستند و اطلاع داشتند از زمانى كه در قعر جهنم نمىتوانند آتش را نه از صورت‌هاى خود جلوگيرند و دور كنند و نه از پشت‌هاى خود ، يعنى از هر سو آنها را فرا مىگيرد ، و نه آنها در آن‌جا يارى مىشوند . و ممكن است معناى آيه اين باشد كه اگر كفّار مىدانستند آن زمان را و آن حال را كه در